De docent bij adaptief leren

Meer dan twintig jaar geleden werd e-learning met hele hoge verwachtingen geïntroduceerd in het onderwijs. Het zou een revolutie in het leren betekenen en de rol van de docent voor een groot deel gaan vervangen. Inmiddels weten we wel beter. Waar e-learning in het begin vooral een verplaatsing van de leerstof van het boek naar het beeldscherm betekende, bleek dat de ‘e’ van e-learning vooral synoniem stond voor ‘eenzaam leren’. De oorspronkelijke verwachtingen van e-learning zijn tot nu toe nog niet waargemaakt. E-learning heeft inmiddels wel een prominente plek gekregen binnen blended learning, waarbij de docent en student e-learning op een doordachte wijze inzetten binnen het geheel van het onderwijs.

Inmiddels worden er rond adaptief leren dezelfde verwachtingen gecreëerd als twintig jaar geleden rondom e-learning. Ook hiervan wordt voorspeld dat de technologie de docent voor een groot deel gaat vervangen. Maar laten we vooral niet dezelfde fout maken als twintig jaar geleden bij e-learning. Ik geloof dat adaptief leren, net als e-learning, absoluut kansen biedt om het onderwijs te verbeteren, maar ook hier als hulpmiddel om gepersonaliseerd leren vorm te geven. Niet als vervanging van de docent.

Wat is adaptief leren?

Adaptief leren is een technologie die de voortgang van het leren monitort en die door gebruik te maken van algoritmes en data van vele studenten, leerroutes ‘real time’ aanpast. Je kunt met deze technologie dus het leren personaliseren. Er worden individuele leerroutes samengesteld op basis van eerder gemaakte studie-activiteiten en data verzameld van grote groepen studenten. Studenten krijgen instructie en feedback van een programma.

Maar adaptief leren is niet per definitie gepersonaliseerd leren. Om gepersonaliseerd leren effectief te maken, komt er meer bij kijken dan alleen het aanbieden van adaptieve technologie. Opleidingen die besluiten om adaptieve technologie aan te schaffen, zonder dat er aandacht komt voor de didactische vormgeving, gaan ervaren dat het niet gaat werken.

De rol van de docent

Adaptief leren moet, zoals ik al eerder heb gesteld, onderdeel uitmaken van het totale onderwijs. Hierin kun je, volgens Amy Sloan en Lindsey Anderson (Colorado Technical University) een tweetal vormen herkennen:

  • Adaptief leren als verrijking van het onderwijs: binnen het geheel van onderwijs worden adaptieve studie-activiteiten gebruikt naast het reguliere onderwijs (klassikaal, online, projecten, etc.). Adaptieve opdrachten komen binnen enkele delen aan bod.
  • Volledig adaptief onderwijs: Adaptief onderwijs beslaat het grootste deel van het onderwijs en andere activiteiten komen beperkt voor.

Voor beide vormen geldt dat de docent een belangrijke rol speelt om de motivatie van de student hoog te houden. En hiervoor geldt, hoe meer adaptief leren hoe intensiever het contact tussen student en docent moet zijn.

Binnen adaptief leren heeft de docent een viertal specifieke taken:

  1. Motiveren van studenten: Een van de voornaamste taken van de docent bij adaptief leren is om de student ‘betrokken’ te houden bij de leerstof. Hiervoor is de aanwezigheid van de docent zowel fysiek als in de digitale leeromgeving noodzakelijk.
  2. Specifieke didactische vaardigheden: Het gaat hierbij voornamelijk om vaardigheden om de betrokkenheid van de student te vergroten. Hierbij valt te denken aan het geven van feedback, het waarderen van de inzet van de student en het helpen bij het maken van een planning.
  3. Analyseren van leergedrag: De beschikbare data geven de student een actueel overzicht van de stand van zaken, maar leiden niet automatisch tot een ‘meta-analyse’ over zijn leergedrag. De docent kan met behulp van deze data de student helpen om betekenis te geven aan het leergedrag van de student.
  4. Betekenis geven aan de leerstof: de adaptieve systemen helpen de student met het leren van kennis en vaardigheden, maar voorzien niet in het plaatsen van de leerstof in de juiste context van de gehele opleiding. Docenten kunnen hier een grote rol in spelen om de leerstof te verbinden met de onderdelen van het curriculum en deze plaatsen in de context van het beroep waarvoor men wordt opgeleid.

Maar is dit eigenlijk wat docenten bij elke vorm van online leren zouden moeten doen? Ik durf te stellen dat adaptief leren, met de juiste ondersteuning van de docent bij kan dragen aan een krachtige leeromgeving, die studenten in staat stelt om in eigen tempo en op passend niveau te leren.

Maar om dan terug te gaan naar de ontstaansgeschiedenis van het online leren; is adaptief leren dan niet meer dan een geëvolueerde versie van e-learning? Wat maakt het dan dat adaptief leren een disruptie in het onderwijs gaat veroorzaken? Ik zie het vooralsnog niet; maar laten we wel voorkomen dat we bij adaptief leren dezelfde fouten maken als twintig jaar geleden!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.