Videogebruik in het bewegingsonderwijs

Enige tijd geleden werd ik gevraagd om mee te denken over het gebruik van video in het MBO-onderwijs bij bewegingsopleidingen. Waarom zou een MBO opleiding hier gebruik van moeten (of kunnen) maken? Welke middelen zijn er beschikbaar?

Allereerst is het gebruik van video in het huidige bewegingsonderwijs al op redelijk grote schaal ingeburgderd. In het basis- en voortgezet onderwijs wordt het al voor diverse doeleinden gebruikt en ook in de (top)sportwereld wordt er gebruik gemaakt van video voor tactische- en bewegingsanalyse. Daar een MBO opleiding opleidt voor het werkveld is het daarom niet verkeerd om deze studenten hier mee vertrouwd te maken. Mogelijk dat het in dit werkveld nog geen gemeengoed is, maar we leiden in het kader van de 21e eeuwse vaardigheden onze studenten ook op voor het beroep van de toekomst. Daarom zou het eigenlijk deel moeten uitmaken van het curriculum. Ik kan me zo maar voorstellen dat een opleiding tot video-analist een toekomstig keuzedeel of zelfs uitstroomprofiel voor CIOS-studenten wordt.

Een deel van deze opleidingen bestaat uit het aanleren van didactische- en pedagogigische vaardigheden. Hierbij is al geruime tijd aangetoond dat videofeedback een meerwaarde heeft ter aanvulling op de mondelinge feedback, omdat gedrag concreet zichtbaar wordt gemaakt. Met videobeelden is ook de zelfreflectie een stuk eenvoudiger te organiseren. Studenten kunnen hun verzorgde ‘les’ terugkijken en zien objectief welk gedrag ze vertoond hebben. Ook om deze redenen is het gebruik van video bij bewegingsopleidingen een meerwaarde.

Gebruik in het werkveld

In deze blogpost beperk ik me tot het benoemen van de functies die er in het algemeen bewegingsonderwijs veelvuldig worden gebruikt. Ik heb geen expertise over de applicaties die in de topsportwereld voor tactische- en bewegingsanalyse gebruikt worden.

In het basis- en voortgezet onderwijs wordt video gebruikt voor de volgende doelstellingen:

  • Instructie van bewegingsoefening: hierbij bekijken de studenten voor aanvang van een bewegingsoefening de wijze waarop een oefening uitgevoerd moet worden. De filmpjes nemen in complexiteit toe, waardoor vanuit een eenvoudige beweging naar een complexere oefening gewerkt kan worden. Bijvoorbeeld in het eerste filmpje wordt een strekhangzwaai gedemonstreerd, waarna de studenten deze gaan uitvoeren in de praktijk (coping). Indien ze deze beweging beheersen, kijken ze naar een filmpje waarin de strekhangoefening getoond wordt inclusief de afsprong (mastery). Hierdoor leren zij stapsgewijs de bewegingsoefening. Indien er met het vlakkenmodel van Vermunt gewerkt wordt, hoeft de docent minder tijd te besteden aan de uitleg van de verschillende oefeningen.
  • Feedback van uitgevoerde bewegingsoefening: hierbij worden de bewegingen die de studenten uitvoeren opgenomen en vertraagd afgespeeld. Iedere student oefent een beweging en kijkt direct na afloop hoe hij deze oefening heeft uitgevoerd. De docent dient hierbij aan te geven waar een student op dient te letten bij het terugkijken van zijn uitgevoerde oefening om deze vorm van feedback effectief te maken.
  • Instructie van spelsituatie: deels lijkt deze toepassing op de eerste variant, maar het verschil zit hem dat het hier gaat om een groepsactiviteit en dat coöperatief leren hiermee wordt gefaciliteerd. Ook wordt er gebruik gemaakt van andere applicaties. Hiervoor geldt eveneens dat spelsituaties voorafgaand aan de uitvoering van de oefening worden getoond.
  • Evaluatie van spelsituatie: Het gaat hierbij om het opnemen van spelsituaties en hier na afloop van de oefening of spelvorm dit klassikaal of groepsgewijs te evalueren.

Een veel gehoorde opmerking is dat het gebruik van video ten koste gaat van beweegtijd. Uiteraard dient er in het bewegingsonderwijs zo veel mogelijk ‘bewogen’ te worden en is het zeker niet de bedoeling dat gymlessen achter het beeldscherm plaats dienen te vinden. Anderzijds is wachttijd tussen de oefeningen een uitstekend moment voor korte en gerichte feedback via een beeldscherm. Ook dient de docent goed na te denken wanneer de inzet van videobeelden een meerwaarde biedt.

De voordelen van het gebruik van video in de lessen zit hem in de just-in-time feedback, de toegenomen mogelijkheden tot coöperatief leren en het vergroten van de zelfstandigheid van het uitvoeren van oefeningen door de studenten. Ook biedt het gebruik van video de mogelijkheid tot het toetsen en beoordelen van oefeningen.

Gebruikte applicaties en hardware

De meest gebruikte applicaties voor videogebruik in het bewegingsonderwijs zijn alleen afspeelbaar met het besturingssysteem van Apple. Het gebruik van een iPad ligt dan het meest voor de hand. De iPad kan gebruikt worden voor het opnemen van de beelden en het individueel terugkijken van de uitgevoerde oefeningen.

Voor het gebruik als feedbackmiddel voor studenten die vanuit hun opleiding het verzorgen van lessen oefenen, is de Padcaster of Padcaster studio een handige aanvulling. Met deze ‘behuizing’ wordt de iPad een opnamestudio waar ook het opnemen van geluid en beter uitlichten tot de mogelijkheden behoord.

Voor het klassikaal afspelen van de videobeelden is een groter beeldscherm noodzakelijk. Vaak is de stroomvoorziening of de kwetsbaarheid van het scherm (ballen die er tegenaan komen) een probleem. Men kan ook denken om picobeamers te gebruiken. Deze hoeven niet groter te zijn dan een telefoon en zijn makkelijk aan te sluiten op de opnameapparatuur. Het projecteren kan op een vlakke muur of op een verplaatsbaar scherm gebeuren. Er zijn picobeamers beschikbaar met een ingebouwde accu, waardoor er ook geen rekening hoeft te worden gehouden met de stroomaansluiting. Kies bij de aanschaf bij voorkeur wel voor een beamer met een zo groot mogelijke lichtopbrengst van minimaal 500 ansi. De beperkte lichtopbrengst is het grote nadeel van dit soort beamers.

Veel gebruikte apps

  • Huddle (voorheen Ubersense): gratis app, waarmee je oefeningen kan opnemen en in slowmotion afspelen.
  • Coach’s Eye: betaalde app, waarmee je demonstratiefilmpjes kunt opnemen en ook bruikbaar voor het opnemen van oefeningen en voorzien van feedback (m.n. bewegingsanalyses).
  • BAM Videodelay: gratis app, waarme je -zoals de naam al zegt – video’s opneemt die automatisch met vertraging worden afgespeeld. Ideale tool om bewegingsoefeningen waarmee studenten hun uitgevoerde oefening kunnen terugkijken.
  • Coachnote: betaalde app, waarmee je tactische uitleg kunt geven over spelsituaties.
  • Video Tagger: betaalde app, waarmee je in video’s delen kunt ‘taggen’ die je wilt nabespreken.
Literatuurverantwoording: Leren-gymmen-van-een-beeldscherm; van Berkel, van Mossel; SLO; jaar van uitgave onbekend.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.